Aile konutu şerhi, Türk Medeni Kanunu kapsamında, evli çiftlerin ortak konutunu korumak amacıyla tapuya şerh konulması işlemidir. Bu şerh, eşlerden birinin diğerinin rızası olmadan konutu satmasını, rehin vermesini veya tasarruf etmesini engeller. Aile konutu şerhi, özellikle boşanma veya mal paylaşımı süreçlerinde önemli bir güvence sağlar. Ankara aile hukuku avukatı veya Ankara boşanma avukatı desteği ile şerh işlemleri doğru ve eksiksiz şekilde yapılabilir, hak kayıpları önlenebilir.
Aile konutu şerhi eşlerden birinin müşterek konut üzerindeki satış, ipotek gibi tasarruf haklarını kısıtlayan bir hukuki işlemdir. Eşlerden biri taşınmazın bağlı bulunduğu tapu müdürlüğüne başvurarak aile konutu olduğuna dair belgeler ile yazılı başvuruda bulunarak şerh konulmasını talep edebilir.
Bu şerh aile konutu şerhi olarak adlandırılmakta olup tapuya işlenebilen şerh türlerindendir. Aile Konutu başlıklı TMK 194.maddesine göre;
- Eşlerden biri, diğer eşin açık rızası bulunmadıkça, aile konutu ile ilgili kira sözleşmesini feshedemez, aile konutunu devredemez veya aile konutu üzerindeki hakları sınırlayamaz.
- Rızayı sağlayamayan veya haklı bir sebep olmadan kendisine rıza verilmeyen eş, hâkimin müdahalesini isteyebilir.
- Aile konutu olarak özgülenen taşınmaz malın maliki olmayan eş, tapu kütüğüne konutla ilgili gerekli şerhin verilmesini tapu müdürlüğünden isteyebilir.
- Aile konutu eşlerden biri tarafından kira ile sağlanmışsa, sözleşmenin tarafı olmayan eş, kiralayana yapacağı bildirimle sözleşmenin tarafı haline gelir ve bildirimde bulunan eş diğeri ile birlikte sorumlu olur.
Aile Konutu Şerhi Nasıl Konulur ?
Aile konutu şerhinin konulabilmesi için; eşlerden birinin mülkiyetinde bir konut olması, eşlerden birinin talepte bulunması, evlilik birliğinin sonlanmamış olması gerekir. Aile konutu şerhinin, tapu kütüğüne işlenmesi mahkeme kararı ya da malik olmayan eşin kanundan doğan doğrudan talep hakkı ile olur. Aile konutu olan evin aile konutu olduğu hususunda ihtilaf olması durumunda eşlerden herhangi birinin yerleşim yeri olan aile mahkemesinde aile konutu şerhi verilmesi talepli dava açarak taşınmazın aile konutu olduğunun tespiti sağlanarak aile konutu şerhinin konulmasını mahkemeden talep edilebilir. İkinci durumda aile konutu olarak özgülenen taşınmaz malın maliki olmayan eş, tapu kütüğüne konutla ilgili gerekli şerhin verilmesini tapu müdürlüğünden isteyebilir. Bu durumda malik olmayan eşin ilgili tapu müdürlüğüne giderek başvuru yapması ve gerekli evrakları sunması gerekmektedir. Aile konutu şerhi işlenebilmesi için gerekli olan belgeler ise; aile konutu şerhi talepli dilekçe, muhtarlıktan alınmış konutun aile konutu olduğunu gösterir belge, evlilik cüzdanı veya tarafların evli olduklarını gösterir nüfus kayıt örneği, fotoğraflı nüfus cüzdanı ve fotokopisi, vesikalık fotoğraf, işlem vekil ile yapılacaksa vekaletname, tapu müdürlüğü gerekli görürse bahse konu konutun tapu bilgileri ile aynı olup olmadığının kadastro müdürlüğünce tespit eden belgedir. Gerekli belgeler ile tapu müdürlüğüne başvurularak tapu kütüğüne aile konutu şerhi işlenebilecektir.
Tapu müdürlüğü taşınmazın aile konutu olduğuna dair yazılı belgeleri inceledikten sonra şerhi koymakla yükümlüdür. Şerh konulduğu tarihten itibaren diğer eş aile konutu üzerinde tek başına işlem yapamaz. Eşlerden her ikisinin rızasıyla aile konutu üzerinde hukuki işlem tesis edilebilir. Şerh konulduktan sonra eşlerden biri tarafından işlem yapılması halinde bu işlem geçersiz olur, diğer eş bu işlemin iptali için geriye dönük olarak her zaman dava açma hakkına sahiptir.
Bir taşınmazın aile konutu olduğunun tespitinde tam ispat değil yakın ispat yeterli olup bunlara örnek vermek gerekirse aile fertlerinin ikametgâh bilgilerinin ilgili konutta olması, yine aboneliklerin ilgili konut üzerine yapılması, faturaların ilgili konuta gelmesi gibi evlilik cüzdanı, ikametgah belgesi, abonelik ve fatura işlemlerinin gösteren belgeler ile taşınmazın aile konutu olduğu ortaya konulabilecektir.
Eğer taşınmazın aile konutu olup olmadığı konusunda çekişme var ise talep eden taraf konu hakkında dava açma hakkına sahiptir. Taşınmazın aile konutu olup olmadığı mevcut delil durumu incelenerek mahkemece karar verilecektir.
Tapuda aile konutu şerhi konulan taşınmazın aile konutu olmadığı veya bu niteliğini kaybettiğini iddia eden diğer eş aile konutu şerhinin iptali için her zaman dava açma hakkına sahiptir. Mahkemece ilgili taşınmazın aile konutu sıfatına sahip olup olmadığı veya bu sıfatı hala sürdürüp sürmediği incelenecektir.
Aile konutu şerhi eşlerin tek başına tasarruf yetkisini kısıtlayan önemli bir hukuki işlemdir. Eşler açısından da üçüncü kişiler açısından da dikkat edilmesi gerekmektedir. Aile konutu şerhi bulunan bir evle ilgili olarak tek başına işlem yapan eş ortaya çıkan zararlardan sorumlu olacağı gibi işlemin karşı tarafı üçüncü kişiler açısından da mağduriyetler doğabilecektir. Bu sebeple aile konutu şerhi hususunda bir başvuru yapılacak veya dava açılacak ise Ankara Boşanma Avukatlarından ve Ankara Aile Hukuku Avukatlarından destek alınmasını tavsiye ederiz.
Sonuç olarak, aile konutu şerhi, eşlerin ortak konutunu korumaya yönelik kritik bir hukuki güvence mekanizmasıdır. Bu şerh, konutun izinsiz satışı, rehin verilmesi veya tasarrufu gibi durumları engelleyerek eşlerin haklarını güvence altına alır. Aile konutu şerhinin doğru şekilde tesis edilmesi ve hukuki süreçlerin eksiksiz yürütülmesi için deneyimli bir Ankara aile hukuku avukatı veya Ankara boşanma avukatı desteği almak büyük önem taşır. Bu sayede olası hukuki uyuşmazlıklar önlenebilir ve hak kayıplarının önüne geçilebilir.
