1.1.Franchise Alanın Kendi Ad ve Hesabına Hareket Etmesi
Franchising sözleşmesinde franchise alan, ticari faaliyetlerini kendi ad ve hesabına yürüten bağımsız bir teşebbüstür. Bu unsur, franchising sözleşmesini, kendi ad ve hesabına çalışma unsurunu taşımayan vekalet, hizmet, acente gibi sözleşmelerden ayırır[1].
Franchise alan, franchise verenin talimatlarına katlanması, uyması bağımsız bir işletmeci olma vasfına zarar getirmez. Franchise verenin talimat verme hakkının olması her konuda da talimat verebileceği anlamına gelmemektedir. Franchise verenin, sistemin imaj birliğinin sağlanması ve sürümün yapılması dışında franchise alanın kendisinin karar alabildiği konularda talimatlar verme hakkı bulunmamaktadır.[2]
1.2.Franchise Sistemi
Franchising sözleşmesinin bir diğer unsurunu da franchise verenin franchising sözleşmesi ile franchise alana sunduğu kapsamlı edimler birliği oluşturmaktadır.[3]Franchise sistemi, franchising sözleşmelerinin madddi ve ekonomik temelini oluşturan çekirdek bir kavramdır ve bu unsurun varlığı çok büyük önem taşımaktadır.
Franchise sistemi, üretim, işletme, ve pazarlama sistemi, gayri maddi mallar ve franhise organizasyonundan oluşan bir bütünü ifade eder. Üretim, işletme ve pazarlama sistemi, ile gayri maddi malların varlığı, franchise sisteminin oluşmasını sağlamaktadır. Franchise organizasyonu ise sürümün yapılabilmesi için yani sistemin sözleşme ile uygulanabilmesi için gerekmektedir. Franchise sistemini oluşturan anlayışlardan biri olan pazarlama anlayışı, franchise verenin pazarlama politikasını belirlemek için tespit ettiği malları ve hizmetleri temin etme, türünü, standartlarını ve fiyatını belirleme, reklamlar, işletme bölgelerinin tespıti, iş kıyafetleri, dağıtım ve taşımacılık ilkelerinden oluşmaktadır. Sistem içinde yer alan önemli bir nokta da sınai ve fikri haklarla maddi olmayan mallardır. Franchise veren franchise sözleşmesi ile franchise alana bu hak ve malların kullanılmasını, bunlardan yararlanılmasını devretme borcunu üstlenir. Bu tür hak ve mallar; franchise verene ait mal veya hizmetin markası, işletme adı, amblem, sembol, logo, işletme yerlerinin donanımı ve dekorasyonu, personelin giyeceği kıyafet türleri, teknik ve mesleki bilgileri içeren know-how’dan ibarettir.[4]
Franchise sisteminde franchise organizasyonu da önemli bir yer alır. Franchise organizasyonu, franchise alan ile veren arasındaki iç ilişkileri düzenlemektedir. Bunlar arasında taraflara düşen yükümlülükler, sözleşme konusu işletmenin türü, franchise verenin denetim ve yönetim fonksiyonu, kazanç ve verimlilik tabloları gibi örgütsel, yönetsel ve finansal düzenlemelerden oluşur.
1.3.Franchise Sisteminin Kullanılarak Mal veya Hizmetlerin Sürümünün Artırılması
Franchising sözleşmesi ile amaçlanan franchise verenin mal veya hizmetlerini franchise sistemi ile alıcılara ulaştırılması ve bu suretle sürümün arttırılmasıdır. Bu duurm franchise alanın asli edim yükümlülüğünü oluşturmaktadır.
1.4.Franchise Verenin Franchise Alanı Desteklemesi
Franchising sisteminin başarılı bir şekilde uygulanabilmesi mal veya hizmetlerin sürümünün yapılabilmesi için franchise verenin franchise alanı bu sıfatıyla sürdüreceği ticari faaliyetinin tüm aşamalarında sürekli olarak destekleme yükümlülüğü bulunmaktadır. Bu durum franchising sözleşmesinin önemli bir unsurunu oluşturmaktadırdip[5].
1.5.Franchise Bedeli
Franchise sözleşmesi tama iki tarafa borç yükleyen bir sözleşmedir. Bu nedenle, franchise alan, franchise verene bir bedel (ücret) ödemek zorundadır. Franchise alanın ödeyeceği bedel, başlangıçta ödenen bedel ile daha sonra dönemsel olarak ödenen bedel olmak üzere ikiye ayrılır[6].
Franchising sözleşmesinin tipik ve esaslı unsurunu franchise alanın kendisine tanınan, üretim, işletme ve pazarlama sistemini kullanmasının karşılığı ve asli edim yükümlülüğü olarak, franchise bedeli ödemesi oluşturur.[7]Franchising sözleşmelerinde bu bedel, sözleşme yapıldıktan sonra başlangıç bedeli, ve sözleşme süresince franchise alanın cürosu üzerinden hesaplanan sürekli franchise bedeli şeklinde ya da toptan ve sadece bir defaya özgü olarak yapılan ödeme şeklinde olmaktadır.
KAYNAKÇA
[1] Kırca, Franchise Sözleşmesi, s.24
[2] Şimşek, Franchising Sözleşmesi, s.99
[3] Kırca, s.25-26
[4] EREN, “İsimsiz Bazı Sözleşme Türleri”,s.80
[5] Gürzumar, s.12; Kırca, Franchising Sözleşmesi, s.136
[6] EREN, “İsimsiz Bazı Sözleşme Türleri”,s.80
[7] Gürzumar, s.15; Şimşek, s.104
